Sosyal AÄŸlar ve Ortamlar

Sanal ortamda sosyal iletiÅŸim kurmaya yarayan aÄŸlara “sosyal aÄŸlar” (Social Networks) denilmektedir. Genellikle ortak özelliklerden (bölge, meslek, okul, hobi, vb.) hareketle yola çıkan, çok sayıda üyesi bulunan ve üyelerin birbirleri ile ilgili daha fazla bilgi edinebildikleri ortamlar olan sosyal aÄŸlar günümüzde çok popüler olmuÅŸlardır.

Bugün artık tüm dünyada milyonlarca üyeye sahip olan Facebook, FriendFeed, Twitter, Myspace, LiveJournal gibi sosyal aÄŸlara Türkiye’den de yüz binlerce kiÅŸi üye olmaktadır. Bunun yanında, forumlar da bir tür sosyal aÄŸ olarak tanımlanabilmektedir. Forumlar, içerisinde yüzlerce kiÅŸinin belirlenen herhangi bir baÅŸlık altında asenkron olarak tartışma yapabildiÄŸi, kiÅŸilerin görüÅŸlerini ve bilgilerini kolaylıkla paylaÅŸabildiÄŸi sanal ortamlardır. Dolayısıyla, forumların da yukarıda bahsedilen sosyal aÄŸlar ile bu yönüyle ortak özelliklere sahip olduÄŸu söylenebilir.

Sosyal aÄŸ kullanıcılarının öncelikle sosyal aÄŸa üye olmaları ve kendilerine bir kullanıcı alanı / profil (profile) oluÅŸturmaları gerekir. Bunu yapmak eÄŸlenceli bir iÅŸtir. Bu alana beÄŸenilerinize uygun bir zemin (layout), sevdiÄŸiniz resimler, ÅŸarkılar, videolar ekleyebilirsiniz. Ayrıca kendiniz ile ilgili bazı bilgileri de bu alanda açıklayabilir, hatta kendi fotoÄŸraflarınızı da ekleyebilirsiniz. Bazı uygulamaları (applications) (müzik, animasyon, vb. ) da kullanıcı alanlarına ekleyerek daha interaktif bir sayfa yaratabilirsiniz.

Çocuklar/Gençler, Sosyal AÄŸlar, Riskler

Bu tür aÄŸlarda çocukları ve gençleri bekleyen en büyük tehlike, kimliklerini açığa çıkaracak kiÅŸisel bilgileri vermeleri ve fotoÄŸraflarını ekleyerek tamamen tanınır, ulaşılabilir bir hale gelmelidir. Çocuklar ve gençler için yaşıtlarının bu tür bilgilere eriÅŸmesi kötü ve çirkin mesajlar iletmelerine/almalarına veya fotoÄŸraflarının istenmeyen ÅŸekilde Ä°nternet’te dolaÅŸmasına/yayınlanmasına neden olabilir.

Ancak, daha büyük tehlike, yetiÅŸkin kiÅŸilerin çocukların veya gençlerin kiÅŸisel bilgilerine ve fotoÄŸraflarına eriÅŸmesi ve çocuk veya gençmiÅŸ gibi onlarla iletiÅŸim kurması, mesajlaÅŸmasıdır. Pedofil hastaları çocukları cinsel istekleri için kullanmak isterler, Ä°nternet ve sosyal aÄŸlar bu kiÅŸiler için çocuklara ulaÅŸmanın bir yoludur. Bu hastalar çocuklarla mesajlaÅŸabilir ve daha sonra da onlarla buluÅŸmak isteyebilirler.

Çocuklar ve gençler bu tür durumlarda saf ve deneyimsiz olduklarından kendilerini ulaşılamaz zannederler veya bu hasta kiÅŸilerin gerçek kimliklerini gizleyerek onlarla mesajlaÅŸtığını anlayamazlar. Çocuklar/gençler anında karşılıklı mesajlaÅŸma sırasında birbirlerinin arkadaÅŸları ile de mesajlaşırlar. Bu yüzden arkadaÅŸlarının arkadaşının da güvenecekleri kiÅŸiler olduÄŸunu düÅŸünürler. Kötü niyetli kiÅŸilere farkında olmadan güvenebileceklerini düÅŸünürler. Anında karşılıklı mesajlaÅŸma çok özel bir iletiÅŸim ÅŸeklidir. Bu yüzden de daha tehlikelidir.

Rehber bilgiler:

• Çocuklarınız sizlerden onay aldıktan sonra resimlerini sosyal aÄŸlardaki kullanıcı alanlarına eklesinler. Ekledikleri resimler konusunda onları uyarın. Bariz bir ÅŸekilde okulunun belirlenebileceÄŸi (örneÄŸin okul forması ile veya okulun binası önünde) resimleri koymamalıdırlar. Kötü niyetli kiÅŸilerin onlara eriÅŸmesine olanak saÄŸlayacak her ÅŸeyden kaçınmaları gerektiÄŸini öÄŸretin.

• Hiçbir zaman kendi kullanıcı alanlarında telefon numarası, e-posta adresi, ev adresi gibi özel ve kiÅŸisel bilgileri vermemeleri gerektiÄŸi konusunda çocuklarınızı uyarın.

• Çocuklarınızla birlikte kullanıcı alanlarındaki ayarları düzenleyin. Yabancıların onlara mesaj iletmelerini engelleyin. Resimlerinin baÅŸkalarına iletilebilmesi ayarlarını da kapatın.

• ArkadaÅŸlarının onlar hakkında her ÅŸeyi Ä°nternet’ten okumalarına gerek olmadığını, örneÄŸin bir doÄŸum günü davetini (kullanıcı alanlarında ev adresini vererek deÄŸil, telefonla yapmaları gerektiÄŸini hatırlatın.

• Siz de ebeveynler olarak sosyal aÄŸlarla ilgili bilginizi geliÅŸtirin, bir sosyal aÄŸa üye olun, çocuÄŸunuzla karşılıklı deneyimlerinizi paylaşın.

ABD’de sosyal aÄŸlarla ilgili yapılan bir araÅŸtırma:

Amerika’nın saygın araÅŸtırma kurumlarından PEW (Pew Ä°nternet & American Life Project)’in 2008 yılında yayımladığı raporunda, Amerikan genç nüfusunun sosyal aÄŸları kullanımına iliÅŸkin detaylı bilgiler bulunmakta. AraÅŸtırmada elde edilen bulgular, 12-17 yaÅŸları arasındaki 935 kiÅŸinin aranarak kendilerine sosyal aÄŸ sitelerini kullanıp kullanmadıklarının ve bunun nedenlerinin sorulması yöntemiyle toplanmıştır.

AraÅŸtırma sonucunda elde edilen bulgulara göre;

• Ä°nternet’te gezen genç nüfusun %55′i Myspace veya Facebook gibi sosyal aÄŸ sitelerini kullanıyor ve kendi kullanıcı profillerini yaratmışlar. Bu genç nüfus arasında yaÅŸça büyük kızlar daha baskın olarak öne çıkmış.

• Sosyal aÄŸ sitelerini kullanan gençlerin %66’sı gizli profil kullanıyorlar ve profillerine eriÅŸimi kontrol ediyorlarmış.

• Gençlerin %48′i bu tip siteleri günde bir veya daha fazla sayıda ziyaret ediyorlarmış: %26’si günde bir kere, 22%’si günde birden fazla.

• 15-17 yaÅŸları arasındaki kızlar sosyal aÄŸ sitelerini daha çok kullanıyorlarmış. Bu yaÅŸ grubundaki kızların %70′i sosyal aÄŸ sitelerini kullanarak profil yaratmışken, erkeklerin %54′ü kullanıp, bu kullanıcıların da sadece %57’si profil yaratmışlar.

• Raporda ayrıca kızlar ve erkeklerin bu siteleri kullanım davranışları arasındaki fark da belirtilmekte. Buna göre, kızlar var olan arkadaÅŸlıklarını pekiÅŸtirmeyi asıl amaç olarak güderken, erkekler daha çok flört edebilmek ve yeni arkadaÅŸlar edinebilmek amacını gütmekteler. Her ne kadar örnek olarak alınan alan dar da olsa, bu rapor gösteriyor ki, gençler hayatlarının her anında sosyal aÄŸ sitelerini kullanmaktalar. Bu siteler gençler için sanal buluÅŸma mekânları ve bir anlamda fiziksel olarak eriÅŸemedikleri arkadaÅŸları ile iletiÅŸimlerini devam ettirmeleri için genel bir platform.