Yaş Gruplarına Göre İnternet Kullanımı

2- 4 Yaş Arası Çocuklar İçin Tavsiyeler: Bu yaştaki çocuklar anne-babalarının veya kendilerinden yaşça büyük kardeşlerinin kontrolünde bilgisayar ile etkileşime geçmeye başlarlar, internete tek başlarına erişmeleri uygun değildir.

Bu yaş grubundaki çocuklar;

• Gördüklerinden neyin gerçek, neyin gerçek olmadığını ayırt edemezler.

• Çevrimiçi yalnız kalmamalıdırlar. Henüz eleştirel düşünme becerilerine sahip değildirler, objektif değerlendirme yapamazlar.

• Gerçek ya da kurgusal resimlerinden korkabilirler.

• İnternet bağlantıları yoluyla uygun sitelerden uygun olmayan sitelere yönelmeleri riski vardır.

Rehber Bilgiler:

• Bilgisayar kullanırken daima çocuğunuzun yanında oturun.

• Çocuğunuzun yaşına uygun bilgisayar oyunu ve eğitsel yazılımlar aracılığıyla temel bilgisayar becerilerini öğretin.

• Çocuklarınız için güvenli siteler listesi oluşturarak kişiselleştirilmiş çevrimiçi bir ortam sağlayın.

• İnternet güvenliği yazılımlarını ebeveyn kontrolünü tamamlayıcı unsurlar olarak değerlendirin, bu yazılımların sizin kontrolünüzün yerine geçebileceğini düşünmeyin!

5-7 Yaş Arası Çocuklar İçin Tavsiyeler:

5-7 yaş arası çocuklar olumlu bir bakış açısına ve çok şeyi onaylayan kişilik özelliklerine sahiptirler. Geliştirmeye başladıkları okuma, yazma ve sayma becerileri ile gurur duyarlar ve etraflarındaki kişiler ile konuşmaya ve fikir alışverişinde bulunmaya bayılırlar. Olumlu davranmaya isteklidirler ve otoriteyi sorgulama eğilimleri yoktur. Bu yaş grubundaki çocuklar çok iyi bilgisayar kullanabilirler. Direktifleri takip edebilirler, fare kullanabilir ve bilgisayar oyunlarını oynayabilirler. Ancak, ebeveynleri ya da kendinden yaşça büyük çocukların yardımı ile web sitelerini bulabilir, çevrimiçi bilgileri anlayabilir ve e-posta gönderebilirler.

Bu yaş grubundaki çocuklar;

• Gördüklerinden neyin gerçek, neyin gerçek olmadığını ayırt edemezler.

• Çevrimiçi yalnız kalmamalıdırlar.

• Henüz eleştirel düşünme becerilerine sahip değildirler, objektif değerlendirme yapamazlar.

• Gerçek ya da kurgusal resimlerinden korkabilirler.

• İnternet bağlantıları yoluyla uygun sitelerden uygun olmayan sitelere geçmeleri riski vardır.

• Yaptıkları arama sonucunda uygun olmayan web sayfaları ile karşılaşabilirler.

• Anket, kayıt formu veya yarışma yolu ile kendilerinden kişisel bilgilerini vermelerini isteyen internet pazarlamacılarına veya kötü niyetli kişilere karşı savunmasızdırlar.

Rehber Bilgiler:

• Bilgisayar kullanırken daima çocuğunuzun yanında oturun.

• Eğer ebeveynleri olarak siz çocuklarınıza internet ile ilgili bilgi verecek ve internet kullanımını öğretecekseniz;

• Çocuk dostu veya ebeveyn kontrollü arama motorlarını kullanın.

• İnternet güvenliği yazılımlarını ebeveyn kontrolünü tamamlayıcı unsurlar olarak değerlendirin, bu yazılımların sizin kontrolünüzün yerine geçebileceğini düşünmeyin!

• Çocuğunuz için en sevdiği sitelerden oluşan kişiselleştirilmiş çevrimiçi bir ortam sağlayın veya bir güvenli siteler listesi oluşturun.

• İnternet bağlantılı bilgisayarı çocuğunuzun bilgisayardaki aktivitelerini kolaylıkla gözlemleyebileceğiniz ortak bir alana yerleştirin.

• Çocuğunuza kişisel gizlilik ve mahremiyet ile ilgili bilgiler verin. Çevrimiçi olduklarında gerek kendi özel bilgilerini gerekse ailevi bilgilerini asla paylaşmamalarını tembihleyin.

• Eğer bir site çocuğunuzun gerçek ismini bilgi olarak isterse takma ad kullanmasını sağlayın.

• Bu yaşlardaki çocuğunuzun anlık ileti gönderme (karşılıklı mesajlaşma) programları (ICQ, MSN, Skype, vb. gibi), e-posta, sohbet odaları veya mesaj tahtalarını kullanmalarına izin vermeyin.

• Çevrimiçi ortamda kendisini rahatsız veya tehdit eden herhangi bir durum ile karşılaştıklarında bunu sizinle paylaşmaları konusunda teşvik edici olun. Böyle bir durum olduğunda soğukkanlılığınızı koruyun, aksi takdirde sizden bu tarz bir durumda tekrar yardım istemeyeceklerdir.

• Bilgisayarınızdaki Java uygulamalarını kapatarak (“disable” ederek) veya engelleyici yazılımlar kullanarak çocuklarınızı pop-up (bir anda açılıveren pencereler) pencerelerinden koruyun.

8-10 Yaş Arası Çocuklar İçin Tavsiyeler:

8-10 yaş arası çocuklar ailelerine karşı güçlü bağlılık duyguları hissederler. Kendilerinden daha büyük çocukların yaptıkları aktivitelere ilgi duyarlar. Kendi cinsiyetlerinin farkına varmaya başlarlar. Kendi ahlaki kimliklerini geliştirmeye başlarlar. Aynı zamanda bu yaş grubundaki çocuklar güvenmeye eğilimlidirler, isteklidirler ve otoriteyi sorgulama eğilimleri yoktur.

İnternette sörf yapma ve etkileşimli bilgisayar oyunları oynama bu yaş grubundaki çocukların en sevdikleri çevrimiçi aktivitelerdir. E-posta kullanıyor, karşılıklı mesajlaşma programları (ICQ, MSN, Skype, vb. gibi), sohbet odaları ve mesajlaşma tahtalarını (forumları) denemeye başlıyor olabilirler, ki bu tür program veya uygulamalar 8-10 yaş arası çocuklar için kesinlikle uygun görülmemektedir.

Bu yaş grubundaki çocuklar:

• Meraklı ve yeni bilgiler keşfetmeye ilgilidirler.

• Çevrimiçi yalnız kalmak için eleştirel düşünmeden yoksundurlar.

• Kendilerinden kişisel bilgilerini vermelerini / paylaşmalarını bir anket, kayıt formu veya yarışma yolu ile isteyen internet pazarlamacılarına karşı savunmasızdırlar.

• Gerçek şiddet, tehlike veya zararlı gösterimlerden korkabilirler.

• Gerçek yaşamda bilmedikleri / tanımadıkları kişilerle internette çevrimiçi olarak iletişim kurmaya başlayabilirler.

• Mükemmel veya beğenilen bir görünümdeki medya resmi veya kişiliklerinden etkilenebilirler.

• Yaptıkları arama sonucunda uygun olmayan web sayfaları ile karşı karşıya gelebilirler.

• Sohbet odalarını, mesaj tahtalarını, sosyal ağları veya anlık ileti gönderen programları kullanmaları durumunda, çevrimiçi ortamlarda zarar verebilecek kişilere, insanlara karşı savunmasızdırlar.

Rehber Bilgiler:

• Çocuğunuz ile beraber bir internet kuralları listesi oluşturun veya sitemizde yer alan “Güvenli İnternet için Aile Sözleşmesi”ni imzalayarak tüm ailenin görebileceği bir yere asın.

• Çocuklarınız internette çevrimiçiyken yanlarına oturun veya çocuklarınızın sizin onaylayacağınız web sayfalarını ziyaret ettiğinden emin olun.

• İnternet bağlantılı bilgisayarı çocuklarınızın bilgisayardaki aktivitelerini kolaylıkla gözlemleyebileceğiniz açık bir alana yerleştirin.

• İnternet güvenliği yazılımlarını ebeveyn kontrolünü tamamlayıcı unsurlar olarak değerlendirin, bu yazılımların sizin kontrolünüzün yerine geçebileceğini düşünmeyin!

• Çocuk dostu arama motorları kullanın veya çocuğunuzla beraber arama motorlarını kullanın.

• Çocuklarınızın internet kullanımı sırasında, evde, arkadaşlarının evinde, okulda veya kütüphanede karşılaşabilecekleri internet pornografisine karşı sağlıklı cinsellik konusunda konuşun.

• Çevrimiçi ortamlarda kendilerini rahatsız veya tehdit eden herhangi bir durum ile karşılaştıklarında bunu sizinle paylaşmaları konusunda teşvik edici olun. Böyle bir durum olduğunda soğukkanlılığınızı koruyun, aksi takdirde sizden bu tarz bir durumda tekrar yardım istemeyeceklerdir.

• Siz ve çocuğunuz aynı e-posta adresini kullanın. Kullandığınız internet servis sağlayıcı ile bir aile e-posta hesabı kurun, böylece çocuğunuzun kendi hesabını almasının önüne geçmiş olun.

• Çocuğunuzun ve arkadaşlarının çevrimiçi aktivitelerinden haberdar olun. Çocuğunuz ile onun çevrimiçi arkadaşları ve aktiviteleri hakkında konuşun.

• Çocuğunuza e-posta, mesaj tahtaları, kayıt formu, kişisel profil veya çevrimiçi yarışmalar yoluyla kişisel bilgilerini girmek istediğinde önce size söylemesini öğretin.

• Gerçek hayatta tanımadığı kişiler ile etkileşim kurmamalarını öğretin, çevrimiçi zarar veren insanların kendi kimliklerini gizleyerek zarar verebileceğinden bahsedin.

• İletişim kanallarınızı açık tutun.

• Anlık ileti gönderen programları (ICQ, MSN, Skype, vb. gibi), sohbet odalarını ve sosyal ağları kullanmalarına izin vermeyin.

• İnternet tarayıcınızın “geçmiş” (History) bölümünden çocuğunuzun hangi sitelere eriştiğini düzenli olarak kontrol edin.

11-13 Yaş Arası Çocuklar İçin Tavsiyeler:

11-13 yaş grubundaki çocuklar için bu yaşlar hızlı değişim yıllarıdır. Bu çocuklar, her ne kadar aileye bağlı olarak yaşamlarını sürdürseler de, daha bağımsız tecrübeler elde etmek isterler. Ayrıca, arkadaşları ile olan ilişkileri daha önemli bir hale gelir, arkadaşlarının çevrimiçi ortamlarda yaptıklarından fazlaca etkilenirler. 11-13 yaş grubundaki çocuklar interneti okul işlerine yardımcı olması için, müzik indirmek, arkadaşlarına e-posta göndermek, çevrimiçi bilgisayar oyunları oynamak ve istedikleri sitelerde gezmek için kullanırlar. Bu yaştakiler arkadaşları ile iletişim kurmak için karşılıklı mesajlaşma programları (ICQ, MSN, Skype, vb. gibi) ve cep telefonundan mesajlaşmayı tercih ederler.

Bu yaş grubundaki çocuklar;

• Çevrimiçi bilgilerin doğruluğunun kararını verebilecek eleştirel düşünmeden yoksundurlar.

• Teknolojiyi kullanırken kontrolün kendilerinde olmasını isterler.

• Kendilerinden kişisel bilgilerini vermelerini / paylaşmalarını bir anket, kayıt formu veya yarışma yolu ile isteyen internet pazarlamacılarına karşı savunmasızdırlar.

• Cinsiyet gelişimlerinde hassas bir zamandadırlar, özellikle erkekler pornografik sitelere girmeye, kızlar ise kendilerine cazip gelen medya resimlerini ve davranışlarını taklit etmeye eğilimli olabilirler.

• Çevrimiçi ilişkiler kurmaya (özellikle kızlar) ilgilidirler.

• Cinsiyet temelli zarar verici insanlardan gelecek tehlikelere karşı en savunmasız oldukları yaş aralığındadırlar.

• Arkadaşları veya tanımadıkları kişiler tarafından hakaret, aşağılanma veya utandırmaya yönelik kötü davranışlara (Cyberbullying) maruz kalabilirler veya kendileri başkalarına böyle davranışlarda bulunabilirler.

• Birbirleri hakkında dedikodu yapma, asılsız söylentiler çıkarma internet veya gerçek yaşamda bu yaş grubu çocuklarında yaygındır.

Rehber Bilgiler:

• İnternet bağlantılı bilgisayarı açık bir alana yerleştirin, bu alan çocuğunuzun yatak odası olmasın.

• Çocuklarınızın yaş seviyesine uygun ebeveyn kontrolü uygulayın, filtreleme ve izleme programlarını ebeveyn kontrolünü tamamlayıcı unsurlar olarak kullanın (ebeveyn kontrolünün yerine geçebileceğini düşünmeyin!).

• Ebeveyn kontrolünü bütün internet sağlayıcı cihazlarda da uygulayın, örneğin cep telefonları, oyun oynama aygıtları, i-podlar, pad’ler (el/cep bilgisayarları) gibi.

• Çocuğunuzun ve arkadaşlarının çevrimiçi aktivitelerinden haberdar olun. Çocuğunuz ile onun çevrimiçi arkadaşları ve aktiviteleri hakkında konuşun.

• Çocuğunuza çevrimiçi bir arkadaşını gerçek dünyada tanımadığı durumlarda, bu kişinin güvenli olup olamayacağı konusunu öğretin. Çocuğunuza sadece çevrimiçi tanıdığı birisi ile yüz yüze görüşme planları yapmamasını anlatın.

• Çocuğunuza e-posta, mesaj tahtaları, kayıt formu, kişisel profil veya çevrimiçi yarışmalar yoluyla kişisel bilgilerini sizin haberiniz ve izniniz olmadan asla girmemesini öğretin.

• Çocuğunuzun kullandığı e-posta ve anlık ileti gönderen programların hesaplarına erişim ve şifre bilgilerine sahip olma konusunda ısrarcı olun, böylelikle çocuğunuzun yabancılarla konuşup konuşmadığından emin olabilirsiniz. Anlık ileti programlarında ise çocuğunuzun sizin onayladığınız bir arkadaş listesi oluşturmasını sağlayın.

• Çocuğunuzla etik davranışlar hakkında konuşun. İnternet yolu ile başkalarına karşı dedikodu, zarar verici davranışlar veya tehlike saçıcı davranışlarda bulunmaması gerektiğini öğretin.

• Sohbet odalarına izin vermeyin veya sadece izlenen sohbet odaları olan saygın çocuk sitelerindeki sohbet odalarına girmesine izin verin.

• Periyodik olarak çocuğunuzun çevrimiçi aktivitelerini kontrol edin. İnternet tarayıcınızın “geçmiş” (History) bölümünden çocuğunuzun hangi sitelere eriştiğini kontrol edin.

• Çevrimiçi zamanı sınırlandırın.

• Çocuklarınızın MySpace, Facebook, FriendFeed, Twitter gibi sosyal ağlarda çevrimiçi profil veya sayfa oluşturmasına izin vermeyin.

• Çocuğunuz, sizlerin izni ve kontrolü altında olmadığı sürece kendisinin veya aile bireylerinin resimlerini internette yayınlamamalıdır. Kendini veya ailesini afişe etmenin tehlikelerini onunla paylaşın.

14-18 Yaş Arası Çocuklar İçin Tavsiyeler:

14-18 yaş grubundaki gençler bir grup aidiyetine ve bağımsızlığa ihtiyaç duyarlar. Bu yaştaki bireyler artık ergendirler ve entelektüel bir seviyede dış dünya ile iletişime geçmeye hazırdırlar. Genellikle bütün gençler yeni fikirlere açıktırlar ancak, yaşam tecrübeleri karşı karşıya kaldıkları durumları (tehlikeleri) tam olarak algılamak için yeterli değildir. Gençler müzik indirir, anlık ileti gönderen programları kullanabilir, e-posta, sosyal ağ sitelerini kullanır ve çevrimiçi bilgisayar oyunu oynarlar. Ayrıca aktif biçimde internetten bilgi bulmak için arama motorlarını da kullanırlar. Çoğu sohbet odalarını kullanır ve hatta pek çoğu da yetişkin veya özel sohbet odalarını tercih eder. Bu yaş grubundaki erkekler genelde sınırları ortadan kaldırıcı hareketlere eğilimlidirler, örneğin uygunsuz şakalar yapabilmek için internette arama yaparlar, kumar ve yetişkin siteleri ilgilerini çeker.

Bu yaş grubundaki çocuklar;

• Kendi ilgi ve aktivite alanlarına uygun olarak daha seçici ve eleştirel davranmaya başlarlar.

• İstenmeyen seksüel yorumları çevrimiçi almaya eğilimlidirler.

• Pornografik “spam”leri (istenmeyen e-postaları) yüksek oranda alırlar.

• Çevrimiçi ilişkiler kurmaya ilgilidirler.

• Çevrimiçi arkadaşlarına gerçek hayatta görüşme randevuları vermeye kendilerine gelen bu tür teklifleri kabul etmeye meyillidirler.

• Kendilerinden kişisel bilgilerini vermelerini / paylaşmalarını bir anket, kayıt formu veya yarışma yolu ile isteyen internet pazarlamacılarına karşı halen savunmasızdırlar.

• Pornografik içerikli sitelere bakmaya (özellikle erkekler) meyillidirler.

• Arkadaşları veya tanımadıkları kişiler tarafından hakaret, aşağılanma veya utandırmaya yönelik kötü davranışlara maruz kalabilirler (Cyberbullying) veya kendileri başkalarına böyle davranışlarda bulunabilirler.

• Çevrimiçi kredi kartı kullanmaya eğilimleri olabilir.

• Çevrimiçi kumar konusuna eğilimleri olabilir.

Rehber Bilgiler:

• Çocuğunuz ile beraber internet kullanımı ile ilgili bir kurallar listesi oluşturun.

• Çocuğunuzun yaş seviyesine uygun ebeveyn kontrolü uygulayın, filtreleme ve izleme programlarını ebeveyn kontrolünü tamamlayıcı unsurlar olarak kullanın (ebeveyn kontrolünün yerine geçebileceğini düşünmeyin!).

• Ebeveyn kontrolünü bütün internet sağlayıcı cihazlarda da uygulayın, örneğin cep telefonları, oyun oynama aygıtları, i-podlar, pad’ler (el/cep bilgisayarları) gibi.

• Çocuğunuzun gece geç saatlerde çevrimiçi olmamasına özen gösterin. Kötü niyetli kişiler (mesai saatlerinin dışındaki) bu saatlerde genç insanlara daha kolay ulaşarak tuzaklarına düşürmeye çalışabilirler.

• Çocuğunuzun ve arkadaşlarının çevrimiçi aktivitelerinden haberdar olun. Çocuğunuz ile onun çevrimiçi arkadaşları ve aktiviteleri hakkında konuşun

• Hangi sohbet odalarını veya mesaj tahtalarını ziyaret ettiğini ve kimlerle konuştuğunu bilin. Onları denetlenen ve izlenen sohbet odalarını kullanmaları konusunda teşvik edin, cesaretlendirin.

• Çocuğunuz ile anlık ileti gönderen programlardaki arkadaş listesi hakkında konuşun, çocuğunuzun yabancılarla konuşup konuşmadığına emin olun.

• Çocuğunuzun çevrimiçi tanıştığı bir arkadaşıyla gerçek yaşamda görüşmek isteğini ilk önce sizinle paylaşması konusunda ısrarcı olun. Daha sonra çocuğunuzun görüşmek istediği kişi hakkında bilgi edinmeye çalışın. Güvenli bir kişi olduğuna emin olsanız bile ilk görüşmeye birlikte gitmeniz konusunda onu ikna etmeye çalışın, bunun onun güvenliği için olduğunu açıklayın.

• Çocuğunuza e-posta, mesaj tahtaları, kayıt formu, kişisel profil veya çevrimiçi yarışmalar yoluyla kişisel bilgilerini sizin haberiniz ve izniniz olmadan asla girmemesini öğretin.

• Çevrimiçi pornografi ve sağlıklı cinsellik konularında çocuğunuzla konuşun.

• İstenmeyen e-postalardan (Spam) korunmasında yardımcı olun. Çocuğunuzun reklam ve uygun olmayan içeriğe sahip e-posta almasına engel olmak için, e-posta adresini çevrimiçi ortamlarda vermemesini tembih edin, e-posta filtresi kullanmaya teşvik edin.

• Çocuğunuzun sıklıkla girdiği web sayfaları hakkında bilgi sahibi olun, bu sitelerin zararlı içerikler içermediğinden emin olun.

• Çocuğunuzun çevrimiçi ortamda sorumlu olmasını öğretin. Dosya paylaşımı, metin / yazı alma resim veya sanat eserlerini kullanma konularında telif haklarına karşı gelmemesini öğretin.

• Çocuğunuzla etik davranışlar hakkında konuşun. İnternet yolu ile başkalarına karşı dedikodu, zarar verici veya tehlike saçıcı davranışlarda bulunmaması gerektiğini öğretin.

• Kumar ve olası zararları konusunda çocuğunuzla konuşun, kumarın yasal olmayacağını belirtin.

• Periyodik olarak çocuğunuzun çevrimiçi aktivitelerini kontrol edin. İnternet tarayıcınızın “geçmiş” (History) bölümünden çocuğunuzun hangi sitelere eriştiğini kontrol edin.

Ara

Aileler Ana Sayfa