Teknolojik gelişmelerin hemen her açıdan hayatımızı etkilediği bir zamandayız. Şüphesiz teknoloji denildiğinde aklımıza ilk gelen internet. Geçmişe dönüp baktığımızda internet başta olmak üzere son otuz yıldaki teknolojik gelişmelerin, hayatımızda çoğu şeyi değiştirdiğini görüyoruz.
Siber güvenlikte %100 güvenlik diye bir durum söz konusu değildir ve güvenliğin en zayıf halkası insan faktörüdür. Bilişim sistemlerine gerçekleştirilen saldırılara karşı alınan önlemler, çoğunlukla insan hatası sebebiyle savunmasız kalabilmektedir. İnsanlar stres altındayken karar verme mekanizmaları çalışmayabilir, algıları zayıflayabilir, dikkatleri dağılabilir ve kendilerini büyük bir baskı altında hissederler. Bu baskı sonucunda da siber saldırıya zemin hazırlayabilir, geri dönülemez hatalar yapabilirler.
Bir an için şöyle düşünün; sahte kimlikler arkasına saklanarak, internetten veya sosyal medyadan yalan ve iftiralarla sizi tehdit eden dijital katiller olsa ne yaparsınız? Büyük bir nefret ve kin ile hareket eden bu dijital katiller, sizi hedef tahtasına koysa nasıl davranırsınız? Böyle bir durumla karşılaşsanız psikolojiniz nasıl olur?
Tüketim toplumlarında bireyler yaşamak için tüketmez, tüketmek için yaşar hale gelirler. Çünkü tükettikçe bir sosyal statü kazanılacağı, bir kimlik kazanılacağı inancı hâkim olmuştur. Bireyler kendilerini markalar yoluyla ifade etmektedir. X marka spor ayakkabısı olmadan bireyin spor yapmaya hakkı yoktur sanki veya Y marka otomobile sahip olmadan, birey kendisini asla o grubun üyesi gibi hissedemeyecektir(!) Birey kişiliğiyle değil, kullandığı ve sahip olduğu eşyalarla, metalarla kendini konumlamakta ve tanımlamaktadır.
“Kumar” kelimesini duyduğunuzda, aklınıza muhtemelen an az 40lı yaşlarında piyango bileti alan veya rulet oynayan birisi gelecektir. Hiçbirimizin aklına oyunlarda bahis yapan bir çocuk gelmeyecektir. Aklımıza gelmediği gibi bir çocuğun bahis oynama durumu da kulağa pek hoş gelen bir durum değil zaten. Peki, aslında birçok oyunda yer alan ve çocukları bahis oynamaya iten loot-box kutularından haberdar mıyız? Ya da bu kutular hakkında neleri biliyoruz?
İnsanlar arasındaki iletişim türlerinde internet gün geçtikçe ön plana çıkmaktadır. Her kültürden, her kesimden, her ırktan, her milletten insanların geniş kitlelerle haberleşmesini sağlayan yöntemlerden biridir. Hızlı ve kolay olması internet kullanımını daha cazip hale getirmektedir. Devletin ileri gelenleri, ünlüleri, işçisi, memuru, öğrencisi, öğretmeni, çocuğu, yaşlısı birçok kişinin ulaşması rahat bir mecra haline geldi. Bu sayede bazı konularda bilinçlenme ve farkındalık sağlama açısından teknolojinin ve internet kullanımının önemi çok büyüktür.
Bizim çocuklarımız; ekonomiyi bir din gibi kutsallaştıran, piyasayı özel teşebbüs ekonomisinin yönetmesi gerektiğini savunan neoliberalizm sistemin asla umurunda değildir, olmayacaktır da. Çünkü bunlar için para, her şeyden önemlidir ve bunun kazanılabilmesi için de toplumdaki tüketimi artırmak, körüklemek gerekir.
Sosyal medyada gezinirken pek çok şeye dikkat etmiyoruz. Tweet'lerimiz, Instagram fotoğraflarımız veya Facebook paylaşımlarımızın çoğu uygulama üzerinden kaldırsak dahi aslında tamamen silinmiyor. Dürüst olalım. Sosyal medyada herhangi bir şey paylaşmadan önce kendimize şu soruyu soruyor muyuz: “ Bunu gerçekten paylaşmalı mıyım? ”
İnternet ve sosyal medyada dolaşan, akıllı telefonlara ve tabletlere yükledikleri uygulamalara telefondaki birçok yere erişim izni verenlerin unutmaması gereken bir gerçek var: İnternette dolaştığımız mecralarda bıraktığımız "Dijital ayak izlerimiz" kayıt altına alınıyor. Bırakılan bu izlerin yarın bir gün karşımıza çıkma olasılığı oldukça yüksek. Onun için sanal ortamda yüzümüzü kızartacak değil, yüzümüzü ağartacak ayak izleri bırakmak zorundayız.
İlk soru şu: İnsanoğlu, sosyal medyayı neden bu kadar sevdi? Belki, beğenilmek için… Peki, neden beğenilme isteği duyar insan? Neden hayatı üzerinden “hesap” ya da “bildirim” verme ihtiyacı hisseder sosyal medyada başka insanlara, başka hayatlara? Hem yöneltilen bu “beğeniler”, gerçek midir?
Bu ortamlarda yaşanan aslında, mutluluğu başkalarının beğenilerinde, başkalarının yaptığı yorumlarda ve başkalarının bakışlarında aramaktır. Yani başkalarının sizi mutlu zannetmesi üzerine bina edilmiş sahte bir mutluluk hissinden ibaret olan bir dünya.
Gelecekte suçların nasıl olacağıyla ilgili bir fikriniz var mı? Eski çağlarda yaşıyor olsak hırsızlık, dolandırıcılık, soygun, gasp gibi suçlar hep fiziksel olurdu. Fakat günümüzde dijital çağın ilk adımlarını atarken gelecekte bizi hangi suçların beklediğini biraz düşünmekte fayda var.
Teknolojinin hayatımızı birçok açıdan etkilediği bir dönemden geçiyoruz. Argümanlar değişse de teknolojik değişimler yaşandığı müddetçe bu etkileşim ve değişim durmayacak, devam edecek. Değişim ve etkileşimin oldukça yoğun yaşandığı günümüz dijital dünyasında küçük, büyük hepimizi önemli sorumluluklar düşüyor.
İnternet kullanıcılarının yaptığı en büyük hatalardan biri, internet ortamında herhangi bir mağduriyet yaşamadan haklarının ne olduğuyla ilgilenmemesi, bunları öğrenmeye ihtiyaç duymaması olduğunu söyleyebilirim. Haklarımızı ve sorumluluklarımızı öğrenmek için illa bu ortamda mağduriyet yaşamamız gerekmiyor.
Sosyal, dijital mecralarda topluma dikte edilen, yaşam tarzlarının, ideolojilerin, kültürlerin, inançların, algıların tüketicisiyiz. Ve bu çoğu zaman bireylerin bilinçli bir tercihi olmayabilir.
İnternetle ve sosyal medya ile yatıp internet ve sosyal medya ile kalkıyoruz. Teknolojik aletlerle iç içe yaşıyoruz ve onları kullanıyoruz. Bilemiyorum belki gelecekte yapay zekâ ile donatılmış robotlar insanları yönetmeye başlar. Elimizdeki akıllı telefonumumuz her DIT dediğinde hemen ona bakma gereği duyuyoruz, sosyal medyada ne kadar beğenildiğimiz, yazdıklarımız ve paylaştıklarımızın ne kadar paylaşıldığı, ne kadar izlendiğimiz bizim için o kadar önemli hale geldi ki…
Yanlış algı ve kaygı hali ile yaklaşıldığında kişiyi oldukça zor durumlara düşüren, sağlığımı kazanayım derken sağlıktan eden bir konudan bahsedeceğiz: Siberkondria!
Teknolojinin hızla geliştiği günümüz dünyasında ekranlar hayatımızın vazgeçilmezi haline gelmiştir. Günlük rutin işlerin yapılması, eğlence amaçlı video seyretme, internet ve sosyal medyada gezinme bankacılık işlemlerini yapma gibi birçok faaliyet ekranlar üzerinden yapılabilmektedir. Doğru kullanıldığında birçok faydası bulunan bu ekranlar, yanlış kullanılması durumunda özellikle çocuklar ve ergenler için büyük riskler taşımaktadır.
Birçoğumuz arkadaşımıza bu iki söylemiş veya onlardan bu sözleri duymuş olabiliriz. Şimdi biran bu söylediklerimi düşünün ve bunun doğru olup olmadığına siz karar verin. Yüksek ihtimalle çoğumuz bu söylediğim ifadenin doğruluğu noktasında bana hak verecektir. Zaten başlığı bu şekilde atmamın en önemli sebebi sizlerin de benim de ve bizim dışımızda birçoklarının da verdiği bu cevaptır aslında “Google’a bak, WhatsApp’tan gönder” sözü.
İtibar, bir kişinin ya da işletmenin toplum nezdinde saygınlığı olarak tanımlanıyor. Diğer bir ifade ile kişinin ya da kurumun toplumda nasıl algılandığını gösteren soyut bir kavram aslında itibar. İtibar konusu o kadar önemli bir konu olacak ki birçok yazar ve feylesof bu konuda çok etkileyici ifadeler kullanmışlardır. Çünkü itibar, bir anlamda sizin dışınızdaki bireylerin size duyduğu güvenin en önemli nedenidir.
Teknolojik cihazları kullanırken kendimizi, duygularımızı, hayatımızı, aile ve sosyal ilişkilerimizi, görev ve sorumluluklarımızı ne yönde etkilediğini objektif bir şekilde değerlendirmeliyiz. Teknolojiyi amaçlarımız doğrultusunda ve farkında olarak mı kullanıyoruz, yoksa internetin ve sosyal medyanın uçsuz bucaksız dünyasında oradan oraya sürükleniyor muyuz?!
Bilgisayarlar, tabletler, akıllı telefonlar derken hayatlarımız ekranlarla doldu taştı. Akıllı telefonlarımızla uyanıyoruz, onlarla eve geliyoruz ve onları gün boyu ceplerimizde taşıyoruz. Bu yüzden uzmanların sürekli maruz kalma durumunun sağlığımıza zarar verebileceği konusunda uyarmaları şaşırtıcı değildir. Teknolojinin aşırı kullanımının bir süre sonra günlük hayatımızı olumsuz yönde etkilemeye başladığını fark ettiysek; kimlerle, ne zaman ve çevrimiçi olarak ne yaptığımız konusunu değerlendirmemiz gerektiği aşikârdır.
Dünyada ve Türkiye’de yoğun olarak kullanılan bu uygulamaların sahipliğine baktığımızda tek bir gerçek var: uygulamaların tamamının menşei ABD yani kullanıcıların tüm verileri bu ülkede depolanıyor. Diğer bir çarpıcı gerçek ise bu uygulamaların dördünün (Facebook, Whatsapp, FB Messenger, Instagram) Facebook’a ait olduğudur. Bugün bizler arama yapmak için Google, yazışmak için Whatsapp ve FB Messenger, paylaşmak için Facebook ve Instagram, izlemek için Youtube kullanıyoruz. Bunda ne anormallik var diye sorabilirsiniz. Elbette yok, fakat tüm paylaşım ve yazışmalarımızı yaptığımız uygulamaların, bu hizmeti bizlere bedava kullandırmasındaki gerçeğin ne olduğunu da bilmek zorundayız.
Şimdinin ebeveyn olmuş çocukları için en güzel akım(challenge) mavi göğe bakıp bulutları hayal gücünün elverdiğince hayvanlara, eşyalara, yüzlere benzetmek ve bu kurulan benzerlik ile birlikte bulutlara ve mavi göğe baktıkça büyülenip mutlu olmaktı. Aradan çok zaman geçti… Hayatımıza İnternet girdi, bilgi teknolojileri hızla ilerledi. “Dijital Çağ” olarak adlandırılan bir zamanın içinde buluverdik kendimizi. İnternetin yoğun bir şekilde kullanımı ile birlikte günlük hayatın pratiklerine kadar hemen her şey değişti ve dönüştü.