Yeşilay'ın Mart 2026'da açıkladığı "Türkiye Sosyal Medya Araştırma Raporu", bireylerin haftada yaklaşık bir tam günü (24 saatten fazla) sosyal medyada içerik kaydırarak harcadığını ve dijital bağımlılık riskinin arttığını ortaya koymaktadır. Rapor, sosyal medya kullanımının diğer bağımlılıklar kadar ciddi riskler taşıdığına dikkat çekmektedir.

Raporun öne çıkan temel bulguları ve sonuçları şu şekildedir:

1. Sosyal Medya Kullanımının Yaygınlığı ve Etkileri

• Küresel ve Ulusal Durum: Dünyada 5,6 milyar, Türkiye'de ise 62,3 milyon sosyal medya kullanıcısı bulunmaktadır. Türkiye'de kullanıcıların yaklaşık %70'i bu platformlarda günde 3 saatten fazla zaman geçirmekte olup, mobil cihazlar (%98,9) üzerinden erişim sağlanmaktadır.
• Bağımlılık Mekanizması: Sosyal medya platformları; anlık bildirimler, sonsuz kaydırma (infinite scroll) ve "beğeni" gibi etkileşim artırıcı tasarımlarla beynin ödül merkezini uyararak dopamin salgılanmasına neden olmakta ve davranışsal bir bağımlılığa zemin hazırlamaktadır.
• Bireysel ve Toplumsal Etkiler: Problemli sosyal medya kullanımı depresyon, anksiyete, uyku bozuklukları, düşük akademik başarı ve siber zorbalık gibi bireysel ve toplumsal düzeyde olumsuz sonuçlara yol açmaktadır.

2. Diğer Bağımlılıklara Araç Olarak Sosyal Medya

• Sosyal medya, tütün, alkol, uyuşturucu madde ve kumar gibi bağımlılık yapıcı unsurların özendirilmesi, teşhir edilmesi ve pazarlanması için büyük bir risk alanı oluşturmaktadır.
• Özellikle influencer paylaşımları, viral içerikler ve hedefli reklamlarla gençler bu maddelere maruz kalmakta, bu da madde kullanımına veya kumara başlama olasılığını artırmaktadır.

3. Türkiye Sosyal Medya Araştırması Bulguları (1195 Katılımcı)

• Platform Tercihleri ve Amaçlar: En çok kullanılan platformlar WhatsApp (%83,1), Instagram (%66,9) ve YouTube'dur (%53,3). Kullanıcıların temel motivasyonları gündemi takip etmek, eğlenmek ve iletişim kurmaktır.
• Zararlı İçeriklere Maruziyet: Kullanıcılar kumar/bahis (yaklaşık %30), tütün ve alkol (yaklaşık %20) içerikleriyle oldukça sık karşılaşmaktadır. Bu içerikler genellikle komik akımlar (challenge) veya "herkes yapıyor" mesajı verilerek normalleştirilmektedir. Kullanıcıların büyük çoğunluğu bu içeriklerin denetlenmesi gerektiğini düşünmektedir.
• Bağımlılık Profili: Kadınlarda, bekârlarda, öğrencilerde ve yarı zamanlı çalışanlarda sosyal medya bağımlılık düzeyi daha yüksek çıkarken, eğitim düzeyi arttıkça bağımlılığın azaldığı görülmüştür.
• Koruyucu Faktörler: Bireylerin yaşam becerileri sosyal medya bağımlılığına karşı en önemli koruyuculardan biridir. Özellikle ergenlerde "öz yönetim", yetişkinlerde ise "duygularla ve stresle başa çıkma" becerilerinin yüksek olması, sosyal medya bağımlılığını belirgin şekilde azaltmaktadır.

4. Önleme, Müdahale ve Politika Önerileri

• Önleme ve Müdahale: Yeşilay Danışmanlık Merkezleri (YEDAM) sosyal medya bağımlılığını tamamen bırakmaktan ziyade, farkındalık kazandırarak ve tetikleyicileri yöneterek kontrollü kullanımı hedeflemektedir. Dijital okuryazarlık ve yaşam becerilerine odaklanan önleme programları, ebeveyn eğitimleri ile desteklenmelidir.
• Politika Önerileri:
  • Çocukları korumak adına sosyal medya kullanımı için minimum yaş sınırı (örneğin 15 veya 16 yaş) getirilmeli ve etkili yaş doğrulama/ebeveyn kontrol sistemleri zorunlu tutulmalıdır.
  • Tütün, alkol ve kumar gibi ürünlerin dijital platformlarda açık veya örtülü teşhiri daha sert yasalarla engellenmeli, sosyal medya şirketleri bu zararlı içerikleri yayından kaldırmakla sorumlu tutulmalıdır.
  • Düzenli veri üretimi ve takibi için ulusal düzeyde bir Davranışsal Bağımlılıklar Araştırma Merkezi kurulmalıdır.

Raporun tamamına ulaşmak için yeşilay.org.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.